Qaraciyər sağlamlığımızı qiymətləndirərkən adətən qan analizlərinə, ultrasəs müayinəsinə və digər tibbi göstəricilərə diqqət yetiririk. Ancaq alimlərin araşdırması göstərir ki, qaraciyərdə baş verən problemlər insanın hərəkətlərində, hətta yerişində də özünü göstərə bilər.
Maraqlı sual yaranır: Qaraciyər xəstədirsə, insanın yerimə tərzi niyə dəyişir?
ALİMLƏR NƏ AŞKAR EDİBLƏR?
İsrailin Veyzman Elm İnstitutunun alimləri 3 328 yetkin insanın hərəkətlərini xüsusi dərinlik kamerası vasitəsilə qeydə alıblar. İştirakçılar qaçış trenajorunda yerimək, yerində addımlamaq, stuldan qalxmaq və tarazlığı qorumaq kimi beş hərəkət tapşırığını yerinə yetiriblər.
Süni intellekt sistemi bədənin 26 oynağının üçölçülü hərəkətini təhlil edərək əldə olunan nəticələri 3 210 sağlamlıq göstəricisi ilə müqayisə edib.
Nəticədə 18 fərqli orqan və sistemə aid 1 887 göstərici ilə hərəkət nümunələri arasında statistik əhəmiyyətli əlaqə aşkarlanıb.
Ən təəccüblü nəticələrdən biri qaraciyərlə bağlı olub. Süni intellekt insanın hərəkət xüsusiyyətlərinə əsasən qaraciyərin elastikliyini proqnozlaşdıra bilib. Bu göstərici qaraciyər fibrozunun, yəni sağlam toxumanın çapıq toxuması ilə əvəzlənməsinin qiymətləndirilməsində istifadə olunur.
Maraqlıdır ki, nəticələr yalnız addımların sürəti və ya uzunluğu ilə deyil, bədənin müxtəlif hissələrinin bir-biri ilə necə əlaqəli hərəkət etməsi ilə bağlı olub.
Tədqiqatın nəticələri 6 noyabr 2026-cı ildə *Nature Medicine* jurnalında dərc edilib.
QARACİYƏR YERİŞƏ NECƏ TƏSİR EDİR?
Burada vacib bir məqam var: qaraciyər ayaqların hərəkətini birbaşa idarə etmir. Ancaq onun fəaliyyəti sinir sistemi, əzələlər, enerji mübadiləsi və orqanizmin ümumi tarazlığı ilə sıx bağlıdır.
Qaraciyər xəstəlikləri irəlilədikdə bir neçə mexanizm yerişə təsir göstərə bilər:
Əzələ zəifliyi: Xroniki qaraciyər xəstəliklərində əzələ kütləsi azala bilər. Bu, addımların zəifləməsinə, hərəkətlərin ləngiməsinə və tez yorulmağa səbəb ola bilər.
Sinir sisteminə təsir: Ağır qaraciyər çatışmazlığında qaraciyər ensefalopatiyası inkişaf edə bilər. Bu zaman beyinə təsir edən toksik maddələr diqqəti, koordinasiyanı və hərəkətlərin idarə edilməsini poza bilər.
Tarazlığın pozulması: Sinir sistemindəki dəyişikliklər və əzələ zəifliyi insanın ayaq üstə dayanmasına, dönməsinə və yeriməsinə təsir göstərə bilər.
Enerji çatışmazlığı: Qaraciyərin maddələr mübadiləsindəki rolu səbəbindən ağır xəstəliklər zamanı yorğunluq və fiziki dözümlülüyün azalması müşahidə edilə bilər.
ARAŞDIRMANIN ƏSAS NƏTİCƏSİ
Bu tədqiqatın əsl yeniliyi qaraciyər xəstələrinin hamısının fərqli yerişə malik olduğunu sübut etməsi deyil. Alimlər göstəriblər ki, insanın bütün bədəninin hərəkət koordinasiyası daxili orqanların vəziyyəti haqqında əvvəllər nəzərə alınmayan məlumatlar daşıya bilər.
Yəni insanın sağlamlıq vəziyyətini qiymətləndirmək üçün yalnız qan analizlərinə və ayrı-ayrı fiziki göstəricilərə deyil, hərəkət xüsusiyyətlərinə də diqqət yetirmək mümkün ola bilər.
Mənbə: Nature Medicine
Günel İbadova
Saglamolun.Az



















