Çinli alimlər iddia edir kı, 2018-ci ildə hərtərəfli genetik düzəliş edilmiş körpələr doğulacaq. Hadisə elmi ictimaiyyətdə, hüquqi dairələrdə və etik ekspertlər arasında böyük səs küylə qarşılanıb. Çinli bioloq He Jiankui CRISPR Cas9 adlı gen redaktə texnologiyası vasitəsilə embrionların DNT-ni dəyişdiyini açıqlayıb.
Lakin bu elmi iddia rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib və layihə tənqidçilərdən çox ciddi reaksiya alıb. Dünyanın müxtəlif ölkələrində gen redaktəsi ilə bağlı qanunlar bu cür klinik təcrübələri çox sərt şəkildə qadağan edir. Çin hökuməti də faktı araşdıraraq, bu hərəkəti milli qaydalara və elmi etikaya zidd hesab edib, bir müddət bütün embriyonal gen redaktəsi tədqiqatlarını dayandırıb. 2019 cu ildə He Jiankui və onunla əlaqəli bir neçə digər elm adamı Çin məhkəməsi tərəfindən “qanunsuz tibbi praktikalar və etik normaların pozulması" səbəbilə 3 illik həbs cəzasına məhkum edilib.
Elmi dairələrdə bu hadisə etik, sosial və hüquqi diskussiyalara səbəb olub. Bu mövzu hələ də beynəlxalq müzakirələrin mərkəzindədir. Bəzi yeni startuplar embrion genetik modifikasiyası mövzusunda daha təhlükəsiz və etik çərçivədə işlərlə məşğul olmaq fikrindədir.
Zəka, sağlamlıq və fiziki mükəmməllik kimi keyfiyyətlər valideynlər tərəfindən “menyudan” seçiləcək. Bu cür texnologiyanın geniş yayılması halında cəmiyyət 2 əsas qrupa — bioloji üstünlüklərə malik “dizayn edilmiş” və təbii şəkildə doğulan uşaqlara bölünə bilər. Elm adamları xəbərdarlıq edir ki, belə inkişaf insan cəmiyyətində yeni ayrıseçkilik sisteminin başlanğıcı ola bilər. Gələcəkdə bəzi uşaqlar digər uşaqlarla eyni imkanlara sahib olmayacaq.
Saglamolun.Az
