Bəzi insanlar gecə cəmi 4–6 saat yatmalarına baxmayaraq, özlərini gümrah və enerjili hiss edir, gün ərzində yuxulu, yorğun olmurlar. Alimlər müəyyən ediblər ki, bu xüsusiyyətin arxasında nadir genetik mutasiyalar dayanır.
Əksər insanlar üçün sağlam yuxu müddəti 7–9 saat hesab olunur. Lakin genetik xüsusiyyətlər bəzi şəxslərin daha az yuxu ilə normal fəaliyyət göstərməsinə imkan verir.
Kaliforniya Universitetinin San-Fransiskodakı tədqiqatçıları insanlarda yuxu müddətinə təsir edən genetik mutasiya aşkar ediblər. Bu mutasiyanı daşıyan şəxslər adətən normal vaxtda yatmağa getsələr də, səhər daha tez oyanırlar. Onların gecə yuxusu bəzən cəmi 4–6,5 saat davam edir.
Bu nadir irsi xüsusiyyət ailəvi qısa yuxu sindromu (FNSS) adlanır. İndiyədək bu sindromla əlaqəli bir neçə genetik mutasiya müəyyən edilib.
Tədqiqatçıları ən çox təəccübləndirən məqam isə belə insanların az yatmalarına baxmayaraq, özlərini yaxşı hiss etmələridir. Molekulyar bioloq İn-Hui Fu və həmkarları bu xüsusiyyətin mexanizmlərini araşdırırlar.
Maraqlıdır ki, bəzi genetik variantlar yalnız yuxu müddətini azaltmır, həm də yuxusuzluğun müəyyən mənfi nəticələrindən qoruyucu təsir göstərə bilər.
Aparılan təcrübədə alimlər FNSS ilə əlaqəli mutasiyanı siçanlarda sınaqdan keçiriblər. Nəticələr göstərib ki, həmin genetik varianta malik siçanlar daha az yatmalarına baxmayaraq, yaddaş pozuntularına qarşı müəyyən qorunma nümayiş etdiriblər. Digər təcrübələrdə isə bu variantların Alzheimer xəstəliyinə bənzər dəyişikliklərə qarşı mümkün qoruyucu təsiri araşdırılıb.
Başqa bir araşdırmada genetik mutasiyaya malik əkizlərdən biri digərindən təxminən bir saat az yatıb. Hər iki şəxs 38 saat fasiləsiz oyaq saxlanıldıqda, az yatan əkiz tapşırıqları yerinə yetirərkən təxminən 40 faiz daha az səhvə yol verib.
Alimlər həmçinin müəyyən ediblər ki, az yatan əkizdə dərin yuxunun müddəti digərindən ciddi fərqlənməyib. Bu, onun daha qısa yuxu müddətində belə bərpaedici yuxu mərhələlərini qoruyub saxlaya bildiyini göstərir.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu genetik mexanizmlərin öyrənilməsi gələcəkdə yuxu çatışmazlığının yaddaşa və beyin fəaliyyətinə mənfi təsirlərini azaltmaq üçün yeni yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər.
Qeyd edək ki, bu xüsusiyyət olduqca nadir insanlarda var. İnsanların özlərini yaxşı hiss etmələri üçün yuxu müddətini süni şəkildə azaltmaq tövsiyə edilmir.
Mənbə: Elmi tədqiqatlar, Kaliforniya Universitetinin San-Fransisko kampusu (UCSF)
Saglamolun.Az
