KİMYƏVİ QIŞ TƏHLÜKƏSİNDƏN QORUNMAĞIN ÜSULLARI 
Dünyada nüvə müharibəsi ehtimalı və mümkün “nüvə qışı” ssenarisi ilə bağlı narahatlıqlar yenidən gündəmə gəlir. “Nüvə qışı” anlayışı nüvə partlayışlarından sonra atmosferə qalxan tüstü və hisin günəş işığını azaltması, nəticədə temperaturun uzun müddət aşağı düşməsi ehtimalını ifadə edir. Bu, adi qış şaxtası deyil, qlobal miqyaslı hipotetik iqlim fəlakətidir.
Belə ssenarilər ətrafında yayılan xəbərdarlıqları real meteoroloji proqnozlarla qarışdırmaq olmaz. Bununla belə, qəfil temperatur enməsi, istilik və elektrik təchizatının kəsilməsi kimi fövqəladə hallara hazır olmaq hər kəs üçün vacibdir.
BƏDƏN TEMPERATURUNU NECƏ QORUMALI?
Kəskin soyuqda orqanizm istiliyi sürətlə itirir. Bədən temperaturunun 35°C-dən aşağı düşməsi hipotermiya adlanır və həyati təhlükə yarada bilər. Güclü titrəmə, halsızlıq, nitqin dolaşması, çaşqınlıq və yuxululuq əsas xəbərdarlıq əlamətləridir.
GEYİM VƏ QAT- QAT İSTİLİK
- Bir qalın geyim əvəzinə 3 qat yüngül geyim seçin. Daxili qat bədəndəki nəmi uzaqlaşdırmalı, orta qat istiliyi saxlamalı, üst qat isə külək və sudan qorumalıdır.
- Baş, qulaq, boyun, əl və ayaqları mütləq örtün.
- Suya davamlı ayaqqabı, isti corab və əlcək geyinin.
- Paltar islanarsa, dərhal quru geyimlə əvəz edin.
- Həddindən artıq tərləməyin. Tər bədənin sürətlə soyumasına səbəb ola bilər.
ƏRZAQ EHTİYATI
Elektrik və qaz təchizatında fasilə ehtimalına qarşı evdə ən azı 3 günlük ərzaq ehtiyatı saxlamaq məqsədəuyğundur:
- Konservləşdirilmiş məhsullar;
- Paxlalılar, düyü, qarabaşaq və yulaf;
- Quru meyvələr, qoz-fındıq;
- Uzun müddət saxlanılan digər qida məhsulları;
- Körpələr və xüsusi qidalanmaya ehtiyacı olan şəxslər üçün uyğun ərzaqlar.
Kalorili və balanslı qidalanma orqanizmin enerji ehtiyacını ödəməyə kömək edir.
SU EHTİYATI
Soyuq havada susuzluq hissi azalsa da, orqanizmin suya ehtiyacı davam edir. İçməli su ehtiyatı yaradın. Su borularının donması və təchizatın dayanması ehtimalını nəzərə alın. Su qablarını təmiz, qapalı yerdə saxlayın. Qar birbaşa yeyilməməli, su kimi istifadə olunacaqsa əridilməli və təhlükəsizliyi təmin edilməlidir.
EVİN İSTİLİYİ VƏ ELEKTRİK
- Pəncərə və qapılardakı istilik itkisini azaldın.
- İstifadə olunmayan otaqların qapılarını bağlayın.
- Fənər, ehtiyat batareya, powerbank və radio saxlayın.
- İsitmə cihazlarını təhlükəsizlik qaydalarına uyğun istifadə edin.
- Generatoru, manqalı və kömür sobasını qapalı məkanda işlətməyin. Dəm qazı ölümcül zəhərlənməyə səbəb ola bilər.
- Daimi istifadə etdiyiniz dərmanların ehtiyatını da əvvəlcədən yoxlayın.
ANİ ŞAXTA ZAMANI NƏ ETMƏLİ?
Əgər qəfil temperatur enməsi zamanı açıq havada qalmısınızsa, ilk növbədə küləkdən qorunan sığınacaq tapın. Hərəkət edin, lakin fiziki gücünüzü həddindən artıq sərf etməyin. İsti, şirin və alkoqolsuz içki qəbul edin.
Bədəndə güclü titrəmə, koordinasiya pozuntusu, nitqin dolaşması və çaşqınlıq hipotermiyanın əlamətləri ola bilər. Belə şəxsi dərhal isti yerə aparın, yaş paltarlarını çıxarın, quru örtüklə bürüyün və təcili tibbi yardım çağırın. İstilik ilk növbədə sinə, boyun və bədənin mərkəzi hissəsinə verilməlidir.
NƏ ETMƏMƏLİ?
1. Alkoqol qəbul etməyin. İstilik hissi yaratsa da, bədənin istilik itirməsini sürətləndirə bilər.
2. Soyuqda fiziki gücünüzü həddindən artıq sərf etməyin. Tərləmə və yorğunluq hipotermiya riskini artırır.
3. Donmuş əlləri və ayaqları sürtməyin. Bu, toxuma zədələnməsini ağırlaşdıra bilər.
4. Donmuş nahiyəni qaynar suya və ya birbaşa odun qarşısına tutmayın. Yanıq yarana bilər.
5. Evi qaz sobası, manqal və ya generatorla qızdırmağa çalışmayın. Dəm qazı zəhərlənməsi riski var.
Unutmayın: hipotermiya zamanı bədən temperaturunun 35°C-dən aşağı düşməsi tibbi təcili vəziyyətdir. Vaxtında müdaxilə həyat xilas edə bilər.
Sağlamolun.az
Mənbələr: ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi (CDC)
Saglamolun.Az
